PERIGU LIXO BA SAUDE PUBLIKU (OPINIAUN)

Lixo nu’udar problema komun  ida ne’ebe hafoer ita nia ambiente hodi hamosu efeitu  negativu ba saude publiku.

Lixo mak nudar materia restu ne’ebe produs husi ita ema kada loron ou prosesu natural ne’ebe la util ona ne’ebe kategoriza nudar lixo solidu (padat).

Lixo ne’ebe kada loron ita produs mai husi uma kain ida-idak, industria nomos komersial material hirak ne’e ita kategoriza soe no la bele uja ona.

Managementu lixo ne’ebe ladun diak hanesan soe lixo arbiru iha fatin publiku bele afeita ba saude publiku ne’ebe seriu ba ita ema.

Imagen Lixo iha escola SD MUI Kuluhun

Lixo nudar knuk ba infesaun, lixo organiku ne’ebe dodok ona nudar hahan ba ou animal sira hanesan lalar, barata, asu no laho no insekta sira seluk.

Lixo organiku mai husi hahan restu, hanesan aitahan maran sira no balada sira nia foer lixo hirak ne’e sei dodok lalais.

Lixo anorganiku mak mai husi plastiku, besi at sira, botir, agua mamuk no seluk tan, lixo hirak ne’e susar atu dodok.

Insekta nudar autor ba vetor (transmite) moras sira husi lixo ba ita ema nia isin lolon, por ezemplu lalar sira ba houbor lixo ne’ebe soe arbiru ikus mai insekta sira ne’e ba han hahan sira ne’ebe iha ita nia meza la taka ho didiak.

Moras ne’e sei afeita ba ita ema  impaktu husi lixo organiku mak diarea no kolera tamba baktaria hirak ne’e kontamina ona hahan sira no bee ne’ebe ita utuliza loron-loron.

Aleinde ne’e iha mos moras seluk ne’ebe impaktu husi lixo mak bele mai husi lalar, wanhira lalar ba hobour hahan restu sira iha lixo no iha ita nia uma hahan sira ita la maneija ho seguru bele tranzmite fila fali moras ba ita ema.

Impaktu husi lixo mos bele afeita bai ta nia saude bele hamosu moras kulit ou katar no iha mos kutun, ho lixo ne’ebe konteina ho foe roin-oin fo mos vantagen ba insekta sira atu moris iha fatin lixeira.

Komunidade balun kontinua soe foer aibiru la soe ba iha lixo fatin ne’ebe ne’ebe preparadu ona maske lixo fatin sei mamuk. Iha imagen ne’e hatudu katak foer kontinua namkari iha liur hodi fo’o biban ba animal sira hanesan bibi, fahi no asu hodi halo festa iha fatin foer nian. (Segunda, 19 Abril 2026 / Foto : Equipa Formando/a Suco Dijital Kuluhun)

Se wainhira ita ema kontaktu direta ho lixo hirak ne’ebe kontamina ona bele hamosu infeksaun kulit, isin katak no infeksaun bakteria.

Wainhira ita suno lixo iha fatin publiku, dala barak maneira ne’ebe lais liu ba ita ema atu halakon lixo mak ho maneira sunu.

Komunidade balun kontinua soe foer aibiru la soe ba iha lixo fatin ne’ebe ne’ebe preparadu ona maske lixo fatin sei mamuk. Iha imagen ne’e hatudu katak foer kontinua namkari iha liur hodi fo’o biban ba animal sira hanesan bibi, fahi no asu hodi halo festa iha fatin foer nian. (Segunda, 19 Abril 2026 / Foto : Equipa Formando/a Suco Dijital Kuluhun)

Maibe ita la konsiente katak wainhira ita sunu lixo plastiku bele rezulta liquidu ou beneno hanesan dioksin no furan, nune’e  ahi suar bele hamosu infeksaun respirador (ISPA), asma no bronkites kroniku no risku ba pulumaun ho tempu ne’ebe naruk.

Konlusaun

Influensia lixo ba ita nia saude perigu tebes, tamba ne’e manjementu lixo kada uma kain tenki ho maneira ne’ebe diak no tenki escoilha lixo organiku no anorganiku krusial tebes. Ita tenki hamenus utuliza plastiku no maneija lixo sai adubu organikuhodi bele ajuda risku saude ba ita nia ambiente.

Etapa sira Prevensaun ba Lixo

Labele soe lixo orbiru

Escoilha lixo organiku no anorganiku tau iha fatin ne’ebe determinadu ona

Labele sunu lixo iha fatin publiku

Soe kedan lixo organiku atu labele dodok iha fatin publiku hodi insekta sira labele hobur

 

Hakerek         : Formando/a Suco Dijital Kuluhun

Editor             : Equipa Formador (JPD) DNDM_ SEKOMS

 

Publika iha

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Scroll to Top